મંગલ પાંડેઃ દેશના પ્રથમ ક્રાંતિકારી મંગલ પાંડેની આજે 195મી જન્મજયંતિ છે, જાણો આ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની વિશે કંઈક ખાસ.

મંગલ પાંડે

અમર શહીદ મંગલ પાંડેનો જન્મ 19 જુલાઈ 1827ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના બલિયા જિલ્લામાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ દિવાકર પાંડે અને માતાનું નામ અભય રાની હતું. જો કે, ઘણા ઈતિહાસકારોએ જણાવ્યું છે કે તેમનો જન્મ ફૈઝાબાદ જિલ્લાના અકબરપુર તહસીલના સુહુરપુર ગામમાં થયો હતો. તેઓ 1849માં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની સેનામાં જોડાયા હતા. તેમણે 1857ના બળવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. નોંધનીય છે કે 2005માં મંગલ પાંડે પર ફિલ્મ ‘મંગલ પાંડે- ધ રાઇઝિંગ સ્ટાર’ બની હતી, જેમાં આમિર ખાન પાંડેની ભૂમિકા ભજવતો જોવા મળ્યો હતો.

દેશના પ્રથમ ક્રાંતિકારી પાંડેની આજે 195મી જન્મજયંતિ છે. મંગલ પાંડેએ 1857ના વિદ્રોહમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓએ દેશ માટે પોતાના જીવનનું બલિદાન આપ્યું હતું અને દેશવાસીઓને સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં આગળ આવવાની પ્રેરણા આપી હતી.

આજે (19 જુલાઈ) દેશના પ્રથમ ક્રાંતિકારી પાંડેની 194મી જન્મજયંતિ છે. ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન, તેમણે ભારતીયોની હિંમત વધારવા માટે સૌપ્રથમ “મારો ફિરંગીયો” નારો લગાવ્યો હતો. મંગલ પાંડેએ દેશ માટે પોતાનું બલિદાન આપ્યું અને દેશવાસીઓને સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં આગળ આવવાની પ્રેરણા આપી.

1857ના વિદ્રોહમાં મંગલપાંડેની મહત્વની ભૂમિકા

પાંડેએ 29 માર્ચ 1857ના રોજ અંગ્રેજો સામે કૂચ કરી. આ સંઘર્ષ દરમિયાન, જ્યારે તેમને લાગ્યું કે યુરોપિયન સૈનિકો ભારતીય સૈનિકોને મારવા આવી રહ્યા છે, ત્યારે તેમણે કલકત્તા નજીકના બેરેક પરેડ ગ્રાઉન્ડ ખાતે બ્રિટિશ રેજિમેન્ટના અધિકારી પર હુમલો કર્યો. મંગલ પાંડેની ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીમાં સૈનિક તરીકે ભરતી કરવામાં આવી હતી. પરંતુ, બાદમાં તેમણે બ્રિટિશ અધિકારીઓ દ્વારા ભારતીયો પર કરવામાં આવતા અત્યાચારો જોઈને અંગ્રેજો સામે લડવાનું નક્કી કર્યું.

મંગલ પાંડે દ્વારા સળગાવવાનું કારણ

મંગલ પાંડેની ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીમાં સૈનિક તરીકે ભરતી કરવામાં આવી હતી. પરંતુ, બ્રિટિશ અધિકારીઓ દ્વારા ભારતીય સૈનિકોને ત્રાસ આપવામાં આવતો હતો. અને ભારતીય સૈનિકોને આ એનફિલ્ડ ગન આપવામાં આવી હતી. આ નવી એનફિલ્ડ બંદૂકના બેરલમાં દારૂગોળો અને કારતૂસ લોડ કરવાના હતા ત્યારે ભારતીય સૈનિકોમાં એવી અફવા ફેલાઈ ગઈ હતી કે કારતૂસની ચરબી ડુક્કર અને ગાયના માંસમાંથી બનાવવામાં આવે છે.

આ બંદૂકો 9 ફેબ્રુઆરી 1857ના રોજ ભારતીય સૈનિકોને આપવામાં આવી હતી. જ્યારે પાંડેએ આ બંદૂકનો ઉપયોગ કરવાની મનાઈ ફરમાવી હતી. તેને સેનામાંથી કાઢી મૂકવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો. જો કે, તે જ સમયે મંગલ પાંડેએ બ્રિટિશ અધિકારી હર્ષે પર હુમલો કર્યો જ્યારે તે તેની તરફ આવી રહ્યો હતો.

મંગલપાંડેની ફાંસી પછી, સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં બળવો ફાટી નીકળ્યો

પાંડેને ફાંસી અપાયા બાદ સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં બળવો થયો હતો. ઈતિહાસકારો કહે છે કે બળવો એટલો ઝડપથી ફેલાઈ ગયો કે 18 એપ્રિલે મંગલ પાંડેને ફાંસી આપવામાં આવી તેના માત્ર 10 દિવસ પહેલા જ સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં વિરોધ ફાટી નીકળ્યો હતો. જ્યારે, બ્રિટિશરો દ્વારા તમામ બેરકપોર કેમ્પને ફાંસી આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. તે સમયે, જલ્લાદોએ પાંડેને ફાંસી આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.